سفارش تبلیغ
خرید بلیط هواپیما، خرید و رزرو اینترنتی ، چارتر، سامتیک

سید عبدالجواد هاشمی فرزند میرزا نصرالله چشمی


میرزا عبدالجواد هاشمی(پدر بزرگ مرحوم ) با پدر میرزا اسماعیل فاریابی برادر بودند و ریاست محل چشام و امورات کشاورزی را عهده‌دار بودند و مالک شش شبانه‌روز آب از دو قنات فاریاب و چشام بودند. حاج میرزا نصرالله پدر هاشمی مردی با زهد و تقوا بوده و در مراسم عاشورای امام حسین(ع) چشام در نقش‌پوش نقش حضرت امام حسین(ع) بودند و لوازمات تعزیه را اداره می‌کردند. حتی در منبر هم همیشه نطق کلامش این بوده که یک آرزو دارم که حاکم درّ نجف باشم تا اینکه مسافرت مکه و عتبات و عالیات را با قاطر انجام می‌دهد و در سفر آخر به مکه، بعد از برگشت به کربلا و نجف، مریض می‌شود و در نجف اشرف به دیار باقی می‌شتابد و ایشان را در همان جا به خاک می‌سپارند. هاشمی، پسر صغیر میرزا نصرالله با پدر میرزا اسماعیل فاریابی که برادر بودند املاک پدر را به ارث می‌برند.


وابستگان مادر میرزا اسماعیل فاریابی یعنی علوی‌ها و سیادتی‌ها که از سرزنده‌های سبزوار هستند به چشام می‌آیند و فاریابی را به عنوان رئیس چشام برمی‌گزینند و املاک را تصرف می‌کند. هاشمی که کسی ندارد مادرش حاج بی‌بی، خواهر حاج میرزا هاشم سبزواری که شخص اول تاجر سبزوار بوده به روستا می‌آید و خواهر(مادر هاشمی) عبدالجواد را به سبزوار می‌برد تا پرستاری ایشان را برعهده بگیرد تا بتواند به مدرسه برود. وقتی درسش تمام می‌شود ایشان را به عنوان حسابدار دفتر تجارتی خود منصوب می‌کند و نام خانوادگی خودش(هاشمی) را برای او برمی‌گزیند و اسم ایشان را در شناسنامه سید عبدالجواد هاشمی می‌گذارد و املاک را هم از فاریابی مطالبه می‌نماید و به اجاره می‌گذارد. آقای هاشمی در تجارت فردی ماهر و کاردان می‌شود به حدی که در اختلاف حساب برخی از تاجران شهر از ایشان برای رفع اختلاف حساب بهره می‌برند. ایشان مادرشان را به ازدواج حاج‌آقای صفاری سبزواری درمی‌آورد.


شخصی به نام فاتح عربی که به قصد زیارت مشهد، به سبزوار می آید و چند روزی را در دیار سربداران سپری می‌کند که به این شهر علاقه‌مند شده و یک شرکت تجاری پنبه(اولین شرکت پنبه سبزوار) در محل سی‌هزار متری تأسیس می‌کند. برای اداره و حسابرسی بر شرکت ایشان از علمای آن زمان سیادتی برهانی جویای شخصی باسواد و با اعتماد و آشنا به امور بنّایی می‌شود که بتواند شرکت را در اختیار این فرد قرار دهد که آقای سیدعبدالجواد هاشمی را معرفی می‌کند تا اینکه آقای فاتح با هاشمی جلسه‌ای تشکیل می‌دهد در اولین برخورد فاتح، هاشمی مورد پسند ایشان قرار می‌گیرد و سند زمین را با سرمایه‌ای هنگفت طبق قرارداد و مقدار حق‌الزحمه‌ی ایشان(هاشمی) طی یک چک به او می‌سپارد و راهی تهران می‌شود. روز بعد هاشمی برای ساختن ساختمان شرکت مشغول به کار می‌شود و برای کمک به چشام می‌آید و سادات را برای کمک به یاری می‌طلبد. بعد از اینکه ساختمان ساخته و افتتاح می‌شود آقای هاشمی، رئیس و حسابرس شرکت می‌شود و تعدادی زیردست هم برای انجام امورات شرکت به کار می‌گیرد ...


بعد از کشتن فاریابی به چشام می‌آید و منزل فعلی را از میرزا حسن می‌خرد و ساکن می‌شود و به امور تعزیه‌داری مشغول می‌شود. حسینیه روستا را با خرید 10 عدد فرش پلاس مجهز می‌کند و چراغ روشنایی برای آن برقرار می‌کند و حقوق بر مرحوم حاج مراد تعیین می‌کند و مراسمات روضه‌خوانی و امورات خادمی را برعهده‌ی ایشان می‌گذارد و تعمیر مسجد را به مرحوم حاج مراد واگذار می‌کند و در عمران آبادانی روستای چشام هر چه در توان  دارد دریغ نمی‌کند. برای تمام سادات  و اشخاصی که صاحب شأن هستند و حتی سادات بروغن حقوق مخفی در نظر می‌گیرد و آنان را دست‌گیری می‌کند. برای مراسم عاشورا اسب‌های گاری‌ها را  از سبزوار برای اسب سواری مراسم تعزیه عاشورا می‌آورد و بعد از اتمام مراسمات به صاحبان اسب‌ها هر چه می خواهند می‌دهد. ایشان در مجالس سوگواری عزاداران را اطعام می‌نمودند...


بدین ترتیب مراحل عمران آبادانی و پیشرفت روستای چشام بعد از آمدن هاشمی به روستا به نحو احسن و کامل انجام می‌شود و کارها و امورات روستا نظم خاصی می‌گیرد. خدایشان بیامرزد.


منبع: حاج محمدرضا ربانی خواه


  

روستای چشام؛ موقعیت و استعدادهای ‌فرهنگی، طبیعی، گردشگری و انسانی

 


نمای کلی چشام


«داورزن» غربی ترین نقطه خراسان رضوی با هزاران سال قدمت تاریخی برای بیشتر مردم آشنا نیست.

بخش داورزن با 40روستا و 50 هزار نفر در غرب شهر سبزوار واقع است که بیشتر روستاهای آن در حاشیه محور اصلی تهران - مشهد و در کنار جاده قدیم ابریشم قرار دارند. 
این بخش با آب و هوایی معتدل دارای آثار تاریخی، مذهبی و دیدنی فراوانی است. 
قدمت بخش داورزن به مرکزیت شهر فعلی داورزن مربوط به دوران پیش از اسلام است که خرابه های کپرنشینی موجود در نقاطی از بخش دلیل بر این مدعاست. 
مساجد تاریخی روستاهای پایین ده مزینان، ریوند، چشام و مسجد جامع شهر داورزن نیز با قدمتی بسیار زیاد و با معماری اسلامی در این بخش قرار دارد. 
تردد سالانه حدود هفت میلیون مسافر و زائر بارگاه حضرت ثامن الحجج علی بن موسی الرضا(ع) از مسیر این بخش حال و هوای خاصی به این بخش داده است. 
چشام، روستایی از توابع دهستان کاه بخش داورزن شهرستان سبزوار است.روستای چشام که اهالی سبزوار به آن «چِشُم» و ساکنان محلی به آن «تیشون» نیز می‌گویند در 55 کیلومتری جنوب غربی سبزوار در 43 کیلومتری جنوب داورزن و در جاده تاریخی باشتین واقع شده است.
 

 این روستا در طول جغرافیایی 2/57 و عرض جغرافیایی 10/36 و ارتفاع متوسط 845 متر نسبت به دشت اطراف است که موقعیت طبیعی دشتی دارد و کوه مریان با ارتفاع 1017 متر در 5 کیلومتری شمال شرقی آن قرار دارد 

شغل عمده ساکنان آن زراعت،‌باغبانی، دامداری، صنایع دستی و کارگری است و محصولات عمده کشاورزی این منطقه گندم، جو، زیره، پنبه است که همه به صورت آبی کشت می‌شود.

روستای چشام به دلیل بافت تاریخی ارزشمند و قابل توجه، بسان دیگر روستاهای سبزوار با وجود پیشرفت معماری امروزی هنوز بافت خود را حفظ نموده است. چشام دارای پیشینه بلند فرهنگی و دارای چند بنای ارزشمند تاریخی است که از آن جمله می‌توان به مسجد جامع، بقعه امام‌زاده سید ناصر بن محمد، حمام قدیمی روستا، قلعه و خندق، تپه‌های باستانی فاریاب و خواجه حسین و ... اشاره کرد. چشام قدمتی بالغ بر 15 قرن دارد.

بر اساس سرشماری سال 1386 جمعیت چشام 750 خانوار برابر با3574 نفر است که بیش از 70 درصد آنها باسواد هستند. جمعیت دانش‌آموزی، دانشجویی و اقشار فرهنگی و مدیران دولتی برآمده از اهالی این روستا نیز در میان روستاهای بخش و مناطق هم‌جوار قابل توجه و سرآمد است.

همچنین پیشینه فرهنگی و تمدنی این روستا از موضوعات مهم و درخور توجه است که نباید از آن غافل بود. نگاشته‌های تاریخی معتبر از قدمت این روستا سخن گفته اند. برای نمونه بیهقی در تاریخ بیهق با اشاره به بخشهای دوازده‌گانه سبزوار آن زمان، بخش نهم آن را بخش کاه به مرکزیت چِشُم دانسته و از روستاهایی در این بخش یاد می‌کند که هنوز هم پابرجاست. این موقعیت ویژه موجب شده تا این روستا در گستره تاریخ مهد عالمان و اندیشمندان بزرگی باشد که هرکدام سهمی در دانش‌افزایی مسلمانان و پیشرفت علوم دینی و تربیت شاگردان و هدایت فکری مردم داشته‌اند

برخی از بزرگان سبزوار به این روستا منسوب‌اند؛ که از آن جمله می‌توان به فرهیختگان زیر اشاره کرد:

1ـ الشیخ ابو عبدالله محمد بن عمبره البیهقی الچشمی: او در چشام متولد شده و از محضر علی بن الحارث الجیباری استفاده کرده و کتابی با عنوان شرح حماسه داشته است 

2ـ الشیخ ابوالقاسم یوسف بن یعقوب البیهقی الچشمی: او در چشام چشم به جهان گشوده و از نزدیکان سلاطین و حاکمان بوده است. گویند که در ادبیات دستی داشته و نیاکانی خوب و اصیل داشته است. 

3ـ‌ الحاکم الامام ابو سعید المحسن بن محمد بن کرامه البییقی: مولد و منشاء او چشام بوده است. او در فقه و اصول کتابهای بسیاری نگاشته است؛ مانند: عیون المسائل، شرح العیون و تحکیم القول. همچنین تفسیری در قرآن در بیست جلد نوشته است.

 4ـ وحید الدین علی بن ابراهیم الکاتب: او در چشام متولد شده و در سبزوار نشو و نما یافته است. او اشعاری زیبا دارد. وحید الدین سه بار توفیق زیارت بیت الله و روضه منور نبوی را یافته است

 5ـ خمیریان: خانواده و تبار خمیریان در چشام زندگی می‌کرده‌اند و بزرگان بسیاری از میان این خانواده پا به عرصه وجود نهاده‌اند. فرهیختگانی چون ابوعلی خمیر و فرزند و نبیره اش ابوالعباس احمد بن علی خمیر و محمد بن الحسین بن خمیر که همگی از بزرگان روزگار خویش و شاعر بوده‌اند.

موقعیت ویژه این روستا و وجود عالمان و اندیشمندان که به برخی از ایشان اشاره شد فضای فرهنگی و تمدنی این روستا را در طول تاریخ رنگ و بویی دیگر بخشیده است. وجود بقعه منوز امام‌زاده سید ناصر و بنای تاریخی آن و بنای مسجد جامع چشام در دوره صفویان، که همگی تا کنون پا برجا مانده است، تنها بخشی از میراث ماندگار فرهنگی و تمدنی و دینی این سامان است. در ادامه با توضیحی اندک از این دو میراث ماندگار با پیشینه این روستا بیشتر آشنا خواهیم شد.


  

قلعه تاریخی حنطاباد (از اصل حنطه‌آباد = گندم‌آباد)


این قلعه در 3 کیلومتری روستای چشام قرار گرفته است. که در سالهای نه چندان دور افراد زیادی در آن زندگی می‌کرده‌اند.



موقعیت جغرافیایی:


در جنوب غربی روستای چشام و حد فاصل روستاهای چشام و خسروآباد است که مساحت آن در حدود 12000 هزار متر، از جنوب به کویر ، از غرب به خسروآباد و از شرق به روستای چشام منتهی می‌شود.


ویژگی‌های این قلعه کهن:


ـ 4 برج بزرگ برای دیدبانی که در 4 طرف قلعه، این برجها قرار گرفته‌اند و هم اکنون یکی از این برجها پابرجاست و سالم است.



ـ ورودی این قلعه درب بزرگی قرار داشت که هنگام غروب خورشید این درب بسته می‌شد و به ندرت کسی اجازه ورود و خروج داشت، مگر کسی که میهمان بود و از جایی دیگر بدان جا می‌رسید.


ـ 2 عدد تخته سنگ بزرگ که در ورودی قلعه ـ در دو کنار درب ورودی ـ قرار داشت. البته این دو تخته سنگ چند سال پیش توسط افراد ناشناس ناپدید شد.


ـ در داخل این قلعه باغی بزرگ قرار داشت که رئیس قلعه در آن زندگی می‌کرد.


ـ آب قناتی که در این قلعه وجود داشت باعث شد که اکثر اهالی آن را که دهقانان و کشاورزان تشکیل می‌دادند از نعمت آب بهره برده و در اطراف قلعه به کشاورزی بپردازند.


هم اکنون نیز آثاری از این قلعه کهن پا برجاست، ولی آب قنات آن خشک شده و بر روی آن یک چاه عمیق آب، حفر شده که برخی از افراد روستا در این قلعه به کشاورزی می‌پردازند ولی سکونتشان در چشام است.


 



امکانات این قلعه:


یک باب دامداری، یک باغ بزرگ تقریبا مخروبه، یک عدد استخر آب و یک عدد استخر پرورش ماهی است.


محصولاتی که توسط کشاورزان در این قلعه کشت می‌شود، عبارتند از:


پنبه، جو، گندم، زیره، چغندرقند، هندوانه، خربزه، شلغم، علوفه‌دام، دانه‌های روغنی نظیر: آفتاب‌گردان، گلزا و ...


گردآورنده: حسین چشمی


 


  




طراحی پوسته توسط تیم پارسی بلاگ