سفارش تبلیغ
صبا

چشام چشام

 

  

چشام

 

  
روستای چشام از بزرگ ترین روستاهای بخش داورزن دارای بناهای کهنی است که از جمله آن می توان به مسجدجامع بزرگ مسجد تک ایوانی عصر صفویه و بنای امامزاده سید ناصر بزرگترین بنای گنبدی عصر سربداریه اشاره کرد.

روستای چشام

به نام او که جان ها جمله از اوست

 چشام روستاییست بر کرانه ی کویر  با فاصله ی سه چهار کیلومتری از آن، با قدمتی طولانی و سر آغازی ناپیدا، این سخن را بدان جهت گفتم که این منطقه، با فاصله ی حدود بیست کیلومتری، آتشکده ی آذر برزین مهر را که یکی از سه آتشکده های معروف می باشد را، در خود جای داده است. واز طرفی دیگر گود برداری های اتفاقی در این روستا و تقریبا تمامی منطقه و نوع سفال هایی که به فراوانی در این مرز و بوم پیدا می شود، گویای گذشته ای بس طولانیست. 

این روستا با بیش از پانصد خانوار جمعیت در حدود هفتاد کیلومتری جنوب غربی سبزوار واقع است.

این روستا بر طبق گفته ی ابن فندق نویسنده ی کتاب تاریخ بیهق مرکز علم و دین در حدود هشتصد سال پیش بوده است. و ابن فندق چندین نویسنده و صاحب مسلک از این روستا نام می برد که این حقیر به روزگار دانشجویی چند گاهی را با کمک اساتید خود به دنبال کتاب های این بزرگواران بودم ولی موفق به یافتن آن ها نشدم .

مسجد روستا یک اثر تاریخی با عظمتیست که چند سال پیش توسط یکی از معماران چیره دست روستا ،ساکن شهر مقدس مشهد، به نام استاد محمد علی ، که خداوند بزرگ به این عزیز اجر دهاد، به خوبی بازسازی شد.

این روستا دارای دو رشته قنات است که علی رغم خشک شدن بیشتر قنات های منطقه، به حیات خود ادامه می دهند و جالب است که ابن فندق رحمه الله علیه نیز از این دو رشته قنات یاد می نماید.

 

از نظر بافت جمعیتی آنچنان که پیران این روستا از قول پدرانشان که رحمت خداوند بر آن ها باد نقل قول می کنند ، در زلزله ای سهمگین اکثر مردم از بین می روند. و در حال حاضر بیشتر جمعیت روستا مهاجرانی از نقاط دور و نزدیک می باشند.

 

چشام، روستایی از توابع دهستان کاه بخش داورزن شهرستان سبزوار است. روستای چشام که اهالی سبزوار به آن «چِشُم» و ساکنان محلی به آن «تیشون» نیز می‌گویند در 55 کیلومتری جنوب غربی سبزوار در 43 کیلومتری جنوب داورزن و در جاده تاریخی باشتین واقع شده است. این روستا در طول جغرافیایی 2/57 و عرض جغرافیایی 10/36 و ارتفاع متوسط 845 متر نسبت به دشت اطراف است که موقعیت طبیعی دشتی دارد و کوه مریان با ارتفاع 1017 متر در 5 کیلومتری شمال شرقی آن قرار دارد.

 

چشام، روستایی از توابع دهستان کاه بخش داورزن شهرستان سبزوار است. روستای چشام که اهالی سبزوار به آن «چِشُم» و ساکنان محلی به آن «تیشون» نیز می‌گویند در 55 کیلومتری جنوب غربی سبزوار در 43 کیلومتری جنوب داورزن و در جاده تاریخی باشتین واقع شده است. این روستا در طول جغرافیایی 2/57 و عرض جغرافیایی 10/36 و ارتفاع متوسط 845 متر نسبت به دشت اطراف است که موقعیت طبیعی دشتی دارد و کوه مریان با ارتفاع 1017 متر در 5 کیلومتری شمال شرقی آن قرار دارد.شغل عمده ساکنان آن زراعت،‌باغبانی، دامداری، صنایع دستی و کارگری است و محصولات عمده کشاورزی این منطقه گندم، جو، زیره، پنبه است که همه به صورت آبی کشت می‌شود. روستای چشام به دلیل بافت تاریخی ارزشمند و قابل توجه، بسان دیگر روستاهای سبزوار با وجود پیشرفت معماری امروزی هنوز بافت خود را حفظ نموده است. چشام دارای پیشینه بلند فرهنگی و دارای چند بنای ارزشمند تاریخی است که از آن جمله می‌توان به مسجد جامع، بقعه امام‌زاده سید ناصر بن محمد، حمام قدیمی روستا، قلعه و خندق، تپه‌های باستانی فاریاب و خواجه حسین و ... اشاره کرد. چشام قدمتی بالغ بر 15 قرن دارد. بر اساس سرشماری سال 1386 جمعیت چشام 750 خانوار برابر با 3574 نفر است که بیش از 70 درصد آنها باسواد هستند. جمعیت دانش‌آموزی، دانشجویی و اقشار فرهنگی و مدیران دولتی برآمده از اهالی این روستا نیز در میان روستاهای بخش و مناطق هم‌جوار قابل توجه و سرآمد است. همچنین پیشینه فرهنگی و تمدنی این روستا از موضوعات مهم و درخور توجه است که نباید از آن غافل بود. نگاشته‌های تاریخی معتبر از قدمت این روستا سخن گفته اند. برای نمونه بیهقی در تاریخ بیهق با اشاره به بخشهای دوازده‌گانه سبزوار آن زمان، بخش نهم آن را بخش کاه به مرکزیت چِشُم دانسته و از روستاهایی در این بخش یاد می‌کند که هنوز هم پابرجاست. این موقعیت ویژه موجب شده تا این روستا در گستره تاریخ مهد عالمان و اندیشمندان بزرگی باشد که هرکدام سهمی در دانش‌افزایی مسلمانان و پیشرفت علوم دینی و تربیت شاگردان و هدایت فکری مردم داشته‌اند. 

برخی از بزرگان سبزوار به این روستا منسوب‌اند؛ که از آن جمله می‌توان به فرهیختگان زیر اشاره کرد: 

1ـ الشیخ ابو عبدالله محمد بن عمبره البیهقی الچشمی: او در چشام متولد شده و از محضر علی بن الحارث الجیباری استفاده کرده و کتابی با عنوان شرح حماسه داشته است.

2ـ الشیخ ابوالقاسم یوسف بن یعقوب البیهقی الچشمی: او در چشام چشم به جهان گشوده و از نزدیکان سلاطین و حاکمان بوده است. گویند که در ادبیات دستی داشته و نیاکانی خوب و اصیل داشته است. 

3ـ‌ الحاکم الامام ابو سعید المحسن بن محمد بن کرامه البییقی: مولد و منشاء او چشام بوده است. او در فقه و اصول کتابهای بسیاری نگاشته است؛ مانند: عیون المسائل، شرح العیون و تحکیم القول. همچنین تفسیری در قرآن در بیست جلد نوشته است.

4ـ وحید الدین علی بن ابراهیم الکاتب: او در چشام متولد شده و در سبزوار نشو و نما یافته است. او اشعاری زیبا دارد. وحید الدین سه بار توفیق زیارت بیت الله و روضه منور نبوی را یافته است .

5ـ خمیریان: خانواده و تبار خمیریان در چشام زندگی می‌کرده‌اند و بزرگان بسیاری از میان این خانواده پا به عرصه وجود نهاده‌اند. فرهیختگانی چون ابوعلی خمیر و فرزند و نبیره اش ابوالعباس احمد بن علی خمیر و محمد بن الحسین بن خمیر که همگی از بزرگان روزگار خویش و شاعر بوده‌اند.

موقعیت ویژه این روستا و وجود عالمان و اندیشمندان که به برخی از ایشان اشاره شد فضای فرهنگی و تمدنی این روستا را در طول تاریخ رنگ و بویی دیگر بخشیده است. وجود بقعه منوز امام‌زاده سید ناصر و بنای تاریخی آن و بنای مسجد جامع چشام در دوره صفویان، که همگی تا کنون پا برجا مانده است، تنها بخشی از میراث ماندگار فرهنگی و تمدنی و دینی این سامان است.


  




طراحی پوسته توسط تیم پارسی بلاگ